Akt Ekspertimi apo Akt Qëndrueshmërie në 2026? Dallimet, Dokumentet dhe Kur Kërkohen

Përgjigje e shkurtër

“Akt ekspertimi” ose “aktekspertizë” është emri i përgjithshëm për çdo mendim teknik të shkruar dhe të nënshkruar nga ekspertë të licencuar. “Akt qëndrueshmërie” është një lloj i veçantë i tij: aktekspertiza që vlerëson nëse struktura e ndërtesës është e qëndrueshme.

Kur ASHK ju kërkon “akt ekspertize” për legalizim, në shumicën e rasteve kërkon pikërisht aktin e qëndrueshmërisë konstruktive, sipas nenit 20 të ligjit nr. 20/2020. Ka edhe akte të tjera me emër të ngjashëm, si akti i vjetërsisë, aktekspertiza e thelluar pas dëmtimeve apo akti i projektuesit për punime në ndërtesa ekzistuese. Ato kanë qëllime, baza ligjore dhe hartues të ndryshëm.

Ky udhëzues ju ndihmon të kuptoni cili akt ju kërkohet realisht, para se të paguani për të.

Pse ngatërrohen këto terma?

Në zyrat e ASHK-së, të bashkive dhe në gjuhën e përditshme përdoren shprehje të ndryshme për të njëjtin dokument: “akt ekspertize”, “akt ekspertimi”, “aktekspertizë”, “akt qëndrueshmërie” apo “ekspertizë teknike”. Nga ana tjetër, e njëjta shprehje, “akt ekspertize”, përdoret edhe për dokumente që provojnë gjëra krejt të ndryshme.

Prandaj, emri i dokumentit nuk mjafton. Ajo që vendos është çfarë duhet të provojë akti: qëndrueshmërinë e strukturës, vjetërsinë e ndërtimit apo gjendjen e një ndërtese të dëmtuar.

Llojet kryesore të akteve të ekspertizës

Dokumente që nuk janë akte ekspertize, por shpesh ngatërrohen me to: plani i rilevimit, planimetria, genplani, raporti i vlerësimit të pasurisë për bankë dhe ekspertiza e caktuar nga gjykata në një proces gjyqësor.

Akti i qëndrueshmërisë për legalizim

Ky është akti që kërkohet më shpesh. Neni 20, pika 1, shkronja “c”, e ligjit nr. 20/2020 e përfshin në dokumentacionin e legalizimit vetëm për tri raste:

• ndërtime me lartësi mbi 4 kate;
• shtesa në ndërtim të regjistruar, si kat i ri, mbikat ose zgjerim anësor mbi një ndërtesë me certifikatë pronësie;
• objekte me shkelje të lejes së ndërtimit, kur janë ndërtuar më shumë ose ndryshe nga leja.

Për një shtëpi deri në 4 kate, e ndërtuar e gjitha pa leje dhe pa shtesë mbi ndërtim të regjistruar, ky akt nuk parashikohet në nenin 20.

Afatet: drejtoria vendore e ASHK-së ju njofton brenda 5 ditëve nga evidentimi në terren nëse akti duhet dorëzuar. Keni 30 ditë nga njoftimi; pas tyre procedura pezullohet, dhe nëse akti nuk dorëzohet brenda një viti, ASHK vendos moslegalizimin (VKM nr. 1040/2020, pika 21).

Për përmbajtjen e aktit, dokumentet dhe procesin e hartimit shihni shërbimin tonë akt ekspertizë dhe qëndrueshmërie për hipotekë dhe legalizim.

Akti i vjetërsisë

Ky akt nuk merret me qëndrueshmërinë e strukturës. Ai përcakton kur është ngritur ndërtimi, dhe përdoret në dy situata:

• Ndërtimi nuk duket në “ortofoto 2015”. Për t’u përfshirë në legalizim, duhet provuar se ishte ngritur në strukturë para 7.5.2020. Akti është një nga provat që pranon ASHK, krahas imazheve ajrore ose satelitore, planrilevimeve, vendimeve gjyqësore dhe dokumenteve zyrtare. Shihni udhëzuesin e plotë: akt ekspertize për vjetërsinë e ndërtimit kur shtëpia nuk duket në ortofoto.
• Shtëpi banimi para 10.8.1991, për të cilën dikur është aplikuar për legalizim. Akti provon se shtëpia është më e vjetër dhe duhet trajtuar si objekt pa titull pronësie. Shihni shtëpi pa certifikatë pronësie para 1991.

Në të dyja rastet, akti hartohet nga një grup prej të paktën 3 inxhinierësh të licencuar.

Akti i projektuesit për punime në ndërtesa ekzistuese

Jashtë legalizimit, rregullorja e zhvillimit të territorit (VKM nr. 408/2015, e ndryshuar) parashikon që për disa punime të caktuara në ndërtesa ekzistuese, të cilat kryhen me njoftim ose deklaratë paraprake pranë bashkisë, të dorëzohet edhe aktekspertizë qëndrueshmërie nga projektuesi përkatës.

Ky akt shqyrtohet nga bashkia, jo nga ASHK, dhe lidhet me punime që do të kryhen, jo me një ndërtim që ekziston tashmë pa leje. Para se të nisni punime që prekin muret, soletat ose elementet mbajtëse, pyesni bashkinë nëse ju duhet. Lidhur me lejet, shihni udhëzuesin dokumentet e nevojshme për leje ndërtimi.

Aktekspertiza e thelluar për ndërtesat e dëmtuara

Pas tërmetit të nëntorit 2019, VKM nr. 26, datë 15.1.2020, rregulloi aktekspertizën e thelluar për ndërtesat publike ose private të klasifikuara me shkallë dëmtimi DS4 dhe DS5. Ajo përfshin mbledhjen e projekteve dhe të dokumentacionit teknik, rilevimin e gjeometrisë, provat laboratorike, analizën strukturore sipas standardit SSH EN 1998-3 dhe, kur nevojitet, projektin e ndërhyrjeve rehabilituese.

Akti i nënshtrohet oponencës së Institutit të Ndërtimit, mendimi i të cilit mbizotëron. Ky është proces i veçantë, që zakonisht nis nga institucionet dhe jo nga pronari, dhe nuk lidhet me aktin e qëndrueshmërisë që kërkon ASHK në legalizim.

Dokumentet që zakonisht nevojiten

Për aktin e qëndrueshmërisë në legalizim

• shkresa ose njoftimi i ASHK-së, me numër protokolli dhe datë;
• kartë identiteti e poseduesit;
• certifikata ose kartela e pasurisë për ndërtesën ekzistuese, kur bëhet fjalë për shtesë;
• leja dhe projekti i miratuar, për objektet me shkelje leje;
• planimetri dhe foto të objektit; nëse mungojnë, përgatiten gjatë shërbimit;
• prokurë, nëse jetoni jashtë vendit.

Për aktin e vjetërsisë

• vendndodhja ose koordinatat e ndërtimit;
• çdo provë me datë: fotografi, fatura, kontrata, korrespondencë me institucionet;
• dokumentet e aplikimit të mëparshëm për legalizim, nëse ka;
• imazhet ajrore ose satelitore që kontrollohen gjatë shërbimit.

Për plotësimin e pjesëve të tjera të dosjes shihni plotësim dosjesh.

Si ta lexoni shkresën që ju kërkon akt ekspertize

Para se të porosisni ndonjë akt, kontrolloni në shkresë:

1. Kush e lëshon: ASHK (legalizim ose objekt pa titull), bashkia (punime ose leje), apo një institucion tjetër.
2. Bazën ligjore: nenin ose pikën e cituar. Neni 20 i ligjit nr. 20/2020 tregon aktin e qëndrueshmërisë, kurse pika 16 e VKM nr. 1178/2020 tregon provën e vjetërsisë.
3. Afatin: data e njoftimit nis afatin 30-ditor të ASHK-së.
4. Objektin: nëse akti kërkohet për të gjithë ndërtesën apo vetëm për shtesën.

Nëse shkresa thotë vetëm “akt ekspertize” pa e specifikuar, kërkoni me shkrim sqarim nga zyra. Kjo ju kursen para dhe kohë.

Kush ka të drejtë ta nënshkruajë aktin?

• Aktin e qëndrueshmërisë e nënshkruan ekspert ose ent i licencuar për qëndrueshmërinë konstruktive.
• Aktin e vjetërsisë e nënshkruan një grup prej të paktën 3 inxhinierësh të licencuar.
• Topografi nuk certifikon qëndrueshmërinë e strukturës. Ai mat objektin, harton planimetrinë dhe planvendosjen, pozicionon ndërtimin në sistemin KRGJSH 2010 dhe e mbivendos me ortofotot.

Para se të pranoni një akt, kërkoni që licencat e të gjithë nënshkruesve të jenë bashkëlidhur në të.

Sa kushton dhe sa zgjat?

Nuk ka tarifë të vetme. Kostoja dhe koha varen nga lloji i aktit (akti i vjetërsisë kërkon tre inxhinierë), numri i kateve dhe sipërfaqja, sistemi konstruktiv, dokumentet ekzistuese dhe nevoja për matje ose verifikime shtesë në terren. Për aktin e legalizimit, afati që nuk mund të ndryshohet është ai 30-ditor i ASHK-së, prandaj nisni sapo të merrni njoftimin.

Gabimet më të zakonshme

• Porositja e aktit të gabuar, për shembull akt qëndrueshmërie kur zyra kërkonte provë vjetërsie;
• Porositja e dy akteve pa e pyetur zyrën se cili kërkohet;
• Pagesa për një akt që nuk kërkohet, si për një shtëpi 2-katëshe pa shtesë;
• Akt pa licencat e nënshkruesve ose me përfundime të paqarta;
• Kalimi i afatit 30-ditor të ASHK-së;
• Ngatërrimi i aktit me planin e rilevimit ose me raportin e vlerësimit për bankë.

Baza ligjore

• Ligji nr. 20/2020, datë 5.3.2020, “Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë në Republikën e Shqipërisë”, neni 20. Teksti zyrtar
• VKM nr. 1040, datë 25.11.2020, pika 21. ASHK
• VKM nr. 1178, datë 24.12.2020, pikat 14–16, e ndryshuar. Teksti zyrtar
• VKM nr. 827, datë 30.9.2020, pika 20, e ndryshuar. Teksti zyrtar
• VKM nr. 26, datë 15.1.2020, “Për kryerjen e aktekspertizës së thelluar në ndërtesat e dëmtuara”.
• VKM nr. 408, datë 13.5.2015, “Për miratimin e rregullores së zhvillimit të territorit”, e ndryshuar.

Ky artikull ka karakter informues dhe nuk përbën këshillë juridike. Konfirmojeni kërkesën konkrete me institucionin që jua ka kërkuar aktin.

Nuk jeni të sigurt cili akt ju duhet?

Dërgoni në WhatsApp një foto të shkresës që keni marrë dhe disa foto të ndërtimit. Do t’ju themi cili akt kërkohet, nëse ju duhet vërtet dhe sa kushton, para se të shpenzoni.

Telefon / WhatsApp: +355 67 719 8773 · Shkruani në WhatsApp